Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu ile İngiltere merkezli The Economist dergisi arasında dikkat çeken bir tartışma yaşandı. The Economist, 58 yaşındaki Acemoğlu’nun akademik çalışmalarını ve özellikle ekonomi ile Amerikan siyasetine ilişkin kamuoyu değerlendirmelerini sert biçimde eleştiren bir makale yayımladı.
Dergide yer alan makalenin başlığında Acemoğlu, “Dünyanın en nüfuzlu iktisatçısı tuhaf şekilde ikna edicilikten uzak” ifadeleriyle hedef alındı. Yazıda Acemoğlu’nun ekonomi dünyasındaki etkisine ve akademik üretimine geniş yer verilirken, çalışmalarının önemli bir bölümünün ekonomi çevrelerinde tartışmalı olduğu ileri sürüldü.
HEM ÖVDÜ HEM EKSİKLERİ YAZDI
Dergi, Acemoğlu’nun yüzlerce akademik makalesi ve kitaplarıyla ekonomi dünyasının en etkili isimlerinden biri olduğunu belirtirken, aynı zamanda bazı iktisatçıların çalışmalarına yönelik ciddi eleştiriler yönelttiğini aktardı. Makalede, Acemoğlu’nun teorik çalışmalarının güçlü olduğu ancak bazı modellerinin daha önce başarısız olduğu öne sürülen politikaları desteklemek için kullanıldığı yönündeki görüşlere de yer verildi.
NOBEL ÖDÜLÜNE TEMEL OLAN ÇALIŞMA TARTIŞMA KONUSU OLDU
The Economist’in eleştirilerinin önemli bir bölümü, Acemoğlu’nun Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte yaptığı ve 2024 Nobel Ekonomi Ödülü’ne temel oluşturan çalışmalara odaklandı. Söz konusu araştırma, ülkeler arasındaki ekonomik refah farklılıklarının önemli ölçüde tarihsel kurumların niteliğiyle açıklanabileceğini savunuyor.
Çalışmanın akademik literatürde 23 binden fazla kez atıf aldığı da yazıda vurgulandı. Ancak dergi, araştırmada kullanılan bazı tarihsel ölüm oranı verilerinin güvenilirliği konusunda daha önce ortaya atılan eleştirilere dikkat çekti. The Economist, Illinois Üniversitesi’nden David Albouy’un 2012’de yayımladığı çalışmada bazı ülkeler için doğrudan veri yerine başka ülkelerden alınan oranların kullanıldığının öne sürüldüğünü ve verilerin düzeltilmesi halinde araştırmanın sonuçlarının zayıflayabileceğinin savunulduğunu aktardı.
ARAŞTIRMANIN ORANLARI EKSİK
Derginin eleştirdiği bir başka çalışma ise Acemoğlu’nun haziran ayında ortak yazarlarıyla yayımladığı düşük doğum oranları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırma oldu. Araştırmada düşük doğum oranlarının, çalışma çağındaki kişi başına GSYİH büyümesi açısından bazı olumlu sonuçlarla ilişkili olabileceği ileri sürüldü.
The Economist ise bu bulgunun, Japonya gibi nüfusu azalan ülkelerin ekonomik açıdan sanıldığı kadar büyük sorunlarla karşı karşıya olmayabileceği şeklinde yorumlanabileceğini belirtti. Bazı iktisatçılara göre ise geçmiş dönemlerdeki demografik ilişkilerin günümüz koşullarını açıklamakta ne ölçüde kullanılabileceği sorgulanıyor. Derginin yazısı Acemoğlu’nun yalnızca akademik çalışmalarını değil, kamuoyuna yönelik siyasi ve toplumsal değerlendirmelerini de mercek altına aldı.
Dergi, Acemoğlu’nun ekonomi alanında dünyanın en etkili isimlerinden biri olmasına karşın, özellikle Amerikan siyaseti konusunda yaptığı bazı yorumların sosyal bilimlerdeki akademik çalışmaları kadar derinlikli olmadığını savundu. Makalede, Acemoğlu’nun ekonomi alanındaki etkisinin çok yüksek olmasına rağmen kamusal değerlendirmelerinde daha geleneksel görüşlerin ötesine geçmekte zorlandığı ileri sürüldü.
ACEMOĞLU’NDAN “İTİBAR SUİKASTİ” TEPKİSİ
The Economist’in yazısına X hesabından yanıt veren Acemoğlu, makaleye sert tepki gösterdi. Acemoğlu, yazının kendisine yönelik bir “itibar suikasti” gibi hissettirdiğini belirterex, yazının arka planında daha sonra paylaşacağını söylediği başka unsurların da bulunduğunu ifade etti. Nobel ödüllü iktisatçı, The Economist’e cevap hakkı tanınması talebiyle ulaştığını ve derginin yanıtını beklediğini söyledi. Acemoğlu ayrıca dergide yanıtının yayımlanmaması halinde kendi açıklamasını kamuoyuyla paylaşacağını belirtti.
The Economist’in yazısı, Acemoğlu’nun 2024’te Nobel Ekonomi Ödülü’ne layık görülmesinden bu yana akademik çalışmalarına ilişkin en sert eleştirilerden biri olarak öne çıktı. Acemoğlu’nun derginin eleştirilerine doğrudan yanıt vermeye hazırlanması, tartışmanın önümüzdeki günlerde daha da büyüyebileceğine işaret ediyor. Özellikle Nobel ödülüne temel oluşturan kurumsal ekonomi çalışmalarına ilişkin veri tartışmaları ve Acemoğlu’nun kamuoyuna yönelik siyasi değerlendirmeleri, karşılıklı açıklamaların merkezinde yer alabilir.
The post The Economist Nobel ödülü getiren makaleyi hedef aldı, Daron Acemoğlu ‘itibar suikastı’ dedi first appeared on .
